www.eurobaluchi.com

ماضی بعيد (فعل متعدی)

١- سرحدی شمالی

شيوه ساختن:  با استفاده از جدول ساختمان فعل                                   شناسه شخصی گذشته +  agat + بن ماضی = ماضی بعيد (فعل متعدی)
صرف افعال متعدی و لازم در لهجه سرحدی شمالی يكسان است. (رجوع شود به بخش صرف افعال لازم در لهجه سرحدی شمالی)

مثال:

man bortagaton  (bortaton)         من برده بودم       
ammā bortagatan  (bortatan)       ما برده بوديم      


٢- سراوانی، سرحدی مركزی و جنوبی
شيوه ساختن:  با استفاده از جدول ساختمان فعل            
شناسه شخصی گذشته +  agat + بن ماضی = ماضی بعيد (فعل متعدی)
شناسه شخصی گذشته برای تمام اشخاص برابر است با شناسه شخصی سوم شخص مفرد كه تهی ميباشد:
                                                                                          0 +   agat + بن ماضی = ماضی بعيد (فعل متعدی)   

ماضی بعيد (فعل متعدی) مصدر borten "بردن"  ( سراوانی ، سرحدی مركزی و جنوبی )

 

اول  شخص

 دوم شخص

 سوم شخص

مفرد mon bortagat  (سراوانی )

من برده بودم 

man bortagat

tow bortagat  (سراوانی )

تو برده بودی

ta bortagat

āyi bortagat

او برده بود 

جمع

mā bortagat           

ما برده بوديم

šomā bortagat

شما برده بوديد  

āyān bortagat  (سراوانی )

آنهابرده بودند

āwān bortagat

 

 

 فرم خلاصه شده ماضی بعيد  (فرم رايج در محاوره)                                                at + بن ماضی = ماضی بعيد (فعل متعدی)

ماضی بعيد (فعل متعدی) مصدر borten "بردن"  ( سراوانی ، سرحدی مركزی و جنوبی )

 

اول  شخص

 دوم شخص

 سوم شخص

مفرد mon bortat  (سراوانی )

من برده بودم 

man bortat

tow bortat   (سراوانی )

تو برده بودی

ta bortat

āyi bortat

او برده بود 

جمع

mā bortat           

ما برده بوديم

šomā bortat

شما برده بوديد  

āyān bortat   (سراوانی )

آنهابرده بودند

āwān bortat

 

٣- مكرانی

افعال برای اول و دوم شخص مفرد وجمع همانند لهجه های مركزی صرف نميشوند. برای سوم شخص مفرد وجمع، فعل بصورت ارگاتيو صرف ميشود بدينمعنی كه فعل، جمع يا مفرد بودن مفعول را بيان ميكند. مفعول بصورت مستقيم (بدون هيچ پسوندی) بكار ميرود و فاعل با علامت ارگاتيو ā مشخص ميشود. بنابر اين يك جمله ارگاتيو مكرانی به فرم زير ساخته ميشود:

 (سوم شخص مفرد يا جمع) فعل + مفعول (بدون پسوند) + (ā + فاعل) = جمله ارگاتيو مكرانی 

Akbarā ketāb wāntagat             اكبر كتاب را خوانده بود
Akbarā ketāb wāntagatant        اكبر كتابها را خوانده بود

Akbarā ketāb wāntat             اكبر كتاب را خوانده بود
Akbarā ketāb wāntatant        اكبر كتابها را خوانده بود

جملات بالا در يكی از لهجه های غير ارگاتيو بلوچی بعنوان مثال سرحدی بشكل زير بيان ميشوند:

Akbar ketābāra wāntat             اكبر كتاب را خوانده بود
Akbar ketābānā wāntat            اكبر كتابها را خوانده بود