www.eurobaluchi.com

ماضی نقلی (فعل متعدی)

١- سرحدی شمالی

شيوه ساختن:  با استفاده از جدول ساختمان فعل                                    شناسه شخصی گذشته +(a(g + بن ماضی = ماضی نقلی (فعل متعدی)
صرف افعال متعدی و لازم در لهجه سرحدی شمالی يكسان است. (رجوع شود به بخش ماضی نقلی فعل لازم در لهجه سرحدی شمالی)

مثال:

man kār kortagon              من كار كرده ا‌م
ammā kār kortagan            ما كار كرده ايم

                      


٢- سراوانی، سرحدی مركزی و جنوبی
شيوه ساختن:  با استفاده از جدول ساختمان فعل            
شناسه شخصی گذشته +  at + بن ماضی = ماضی بعيد (فعل متعدی)
شناسه شخصی گذشته برای تمام اشخاص برابر است با شناسه شخصی سوم شخص مفرد كه تهی ميباشد:

 0 + (a(g+ بن ماضی = ماضی نقلی (فعل متعدی)      
 

ماضی نقلی  مصدر kār korten "كاركردن"  ( سراوانی، سرحدی مركزی و جنوبی )

 

اول  شخص

 دوم شخص

 سوم شخص

مفرد mon kār korta   سراوانی

 من كاركرده ام

man kār kort

tow kār korta   سراوانی

  تو كاركرده ای

ta kār korta  

āyi kār korta

 او كاركرده

جمع mā kār korta 

 ما كاركرده ايم

šomā kar korta

 شما  كاركرده ايد

āyān kār kort سراوانی

 آنها كاركرده اند

āwān kār kort

 

٣- ارگاتيوفرم مكرانی

افعال برای اول و دوم شخص مفرد وجمع همانند لهجه های مركزی صرف نميشوند. برای سوم شخص مفرد وجمع، فعل بصورت ارگاتيو صرف ميشود بدينمعنی كه فعل، جمع يا مفرد بودن مفعول را بيان ميكند. مفعول بصورت مستقيم (بدون هيچ پسوندی) بكار ميرود و فاعل با علامت ارگاتيو ā مشخص ميشود. بنابر اين يك جمله ارگاتيو مكرانی به فرم زير ساخته ميشود:

 (سوم شخص مفرد يا جمع) فعل + مفعول (بدون پسوند) + (ā + فاعل) = جمله ارگاتيو مكرانی 

‌Āyiā súp wārtag             ‌او سيب راخورده است
Āyiā súp wārtagant        او سيبها راخورده است

 

ماضی نقلی استمراری (فعل متعدی)

 ( ماضی نقلی استمراری (فعل متعدی = a  +  ماضی نقلی

 يا
شناسه شخصی گذشته + ag + بن ماضی +  a =  ماضی نقلی استمراری (فعل متعدی)

 

ماضی نقلی جريانی (فعل متعدی)

عملی را در گذشته، كه پيش از عمل ديگر اتفاق افتاده است، در حالی كه انجام می يافته شرح ميدهد. ماضی نقلی جريانی در فارسی فقط در مورد سوم شخص (بويژه سوم شخص مفرد) بكارميرود.

سرحدی مركزی و جنوبی

 شيوه ساختن:                        ماضی نقلی فعل اصلی (متعدی) +(a)+  ماضی نقلی فعل داشتن (متعدی)= ماضی نقلی جريانی (فعل متعدی)

ماضی نقلی جريانی (فعل متعدی) مصدر gwašten "گفتن"  (  سرحدی مركزی و جنوبی  )

 

اول  شخص

 دوم شخص

 سوم شخص

مفرد man dāšta gwašta     ١

داشته ام می  گفته ام  

ta dāšta gwašta      

داشته ای می  گفته ای

āyi dāšta gwašta    

 داشته می  گفته

جمع mā dāšta gwašta   

داشته ايم می  گفته ايم

šomā dāšta gwašta

داشته ايد می  گفته ايد

āwān dāšta gwašta 

 داشته اند می  گفته اند

علامت استمراری a در لهجه سرحدی در جملاتی كه دارای فعلی ساده باشند  حذف ميشود، چونكه با علامت ماضی نقلی (a) يكسان است.  ولی اگر فعل جمله فعلی مركب باشد مانند  āp wārten "آب خوردن"،  در آنصورت علامت استمراری a بين اجزاء فعل مركب يعنی āp و wārten ظاهر ميشود. 
مثال:

Man dāšta  wārta.               من داشته ام می خورده ام 
Man dāšta āp a wārta.         من داشته ام آب می خورده ام

Āyi dāšta kār a korta.           او داشته كارمی كرده

 

 

-------------------------------------------------------------

 ١-   (dāšta(g) gwašta(g