www.eurobaluchi.com

افعال لازم


از آنجاييكه صرف افعال متعدی (‌ماضی ) در لهجه های مختلف بلوچی متفاوت ميباشد، افعال لازم و متعدی را در دو بخش جداگانه بررسی ميكنيم.

فعل لازم
فعل لازم فعليست كه بخودی خود دارای معنی بوده و احتياج به مفعول ندارد، مانند آمدن رفتن ، خوابيدن در جملات "من آمدم"، "تو رفتی"، "او خوابيد".

ماضی ساده

شيوه ساختن:    با استفاده از جدول ساختمان فعل ،  شناسه شخصی گذشته + بن ماضی = ماضی ساده (فعل لازم)

 

ماضی ساده  مصدر wapten "خوابيدن"(سراوانی، مكرانی، سرحدی)

 

اول  شخص

 دوم شخص

 سوم شخص

مفرد waptan     خوابيدم

wapton ( سرحدی مركزی وشمالی)

waptey      خوابيدی wapt      خوابيد   
جمع wapteyn    خوابيديم

waptan    ( سرحدی  شمالی )

wapteyt     خوابيديد 

waptet ( سرحدی  شمالی )  

waptant  خوابيدند

waptent   (سراوانی)

 

 

ماضی ساده  مصدر šoten "رفتن"  ( مكرانی ، سرحدی مركزی و شمالی )

 

اول  شخص

 دوم شخص

 سوم شخص

مفرد šotan     رفتم

šoton   (سرحدی مركزی وشمالی)

šotey      رفتی šot      رفت
جمع šoteyn    رفتيم

šotan      ( سرحدی  شمالی)

šoteyt     رفتيد

šotet      ( سرحدی  شمالی)

šotant  رفتند

 

 

ماضی ساده  مصدر rapten "رفتن"  ( سراوانی ، سرحدی جنوبی  )

 

اول  شخص

 دوم شخص

 سوم شخص

مفرد raptan     رفتم raptey      رفتی rapt      رفت
جمع rapteyn    رفتيم rapteyt     رفتيد raptant  رفتند

raptent   (سراوانی)

 

 

ماضی ساده  مصدر buten "شدن"  (سراوانی، مكرانی ، سرحدی مركزی و شمالی )

 

اول  شخص

 دوم شخص

 سوم شخص

مفرد butan     شدم

buton   (سرحدی مركزی وشمالی)

butey      شدی but      شد
جمع buteyn    شديم

butan      ( سرحدی  شمالی )

buteyt     شديد

butet     ( سرحدی  شمالی )

butant  شدند

butent   (سراوانی)

 

 

ماضی ساده فعل بودن

ماضی ساده فعل بودن ( مكرانی، سرحدی جنوبی  و مركزی )

 

اول  شخص

 دوم شخص

 سوم شخص

مفرد hastatan  بودم

hastaton      (سرحدی مركزی )

hastatey   بودی hastat(ent)  بود
جمع hastateyn   بوديم hastatey بوديد hastatant  بودند

 

فرم خلاصه شده فعل بودن (حذف hast)

همانند فارسی كه فعل بودن دارای پيشوند "می" نميباشد، فعل بودن در بلوچی سرحدی و سراوانی نيز بدون پيشوند a بكار ميرود. 

(فرم خلاصه شده) ماضی ساده فعل بودن (مكرانی، سرحدی جنوبی  و مركزی )

 

اول  شخص

 دوم شخص

 سوم شخص

مفرد man  atan  من  بودم  

man aton    (سرحدی مركزی)      

ta  atey  تو بودی

tow atey     (مكرانی)

a at(ent) او بود
جمع ma atey ما بوديم šoma ateyt شما بوديد a atant  آنها بودند  

 

ماضی ساده فعل بودن (سراوانی)

ماضی ساده فعل بودن ( سراوانی)

 

اول  شخص

 دوم شخص

 سوم شخص

مفرد hastatan  بودم hastatey   بودی hastat      بود
جمع hastateyn   بوديم hastatey بوديد hastatent بودند

 

فرم خلاصه شده فعل بودن (سراوانی) (حذف hast)

(فرم خلاصه شده) ماضی ساده فعل بودن ( سراوانی )

 

اول  شخص

 دوم شخص

 سوم شخص

مفرد mon atan  من  بودم        tow atey  تو بودی ayi at     او بود
جمع ma atey ما بوديم šoma ateyt شما بوديد a atent  آنها بودند  

 

ماضی ساده فعل بودن (سرحدی شمالی)

ماضی ساده فعل بودن (  سرحدی شمالی )

 

اول  شخص

 دوم شخص

 سوم شخص

مفرد astaton     بودم astatey   بودی astat(ent)   بود
جمع astatan     بوديم astate بوديد astatant    بودند   

 

فرم خلاصه شده فعل بودن (سرحدی شمالی)  (حذف ast)

(فرم خلاصه شده) ماضی ساده فعل بودن (سرحدی شمالی )

 

اول  شخص

 دوم شخص

 سوم شخص

مفرد man aton      من  بودم ta  atey       تو بودی a at       او بود
جمع amma atan ما بوديم šoma atet شما بوديد a atant  آنها بودند